HERMES

İnsanlık tarihi yüce amaçlara doğru kendisine hız vermiş bilge kişiler ve inisiyelerle doludur. Bunların arasında Hermes en çok atıf yapılmış olanlardır. Hermes farklı metinlerde Thoth, Tehenti,İdris ve Enoch gibi farklı isimlerle anılmıştır. Tüm bu isimlere ait metinlerin her birisinin ardında aynı üslubu görebiliriz. Yahudi gizemciliğinde Enoch, isimli gizemli bir peygamber olarak zikredilen, Kur’anKerim’de, Hz. idris, olarak adlandırılan, Bahai metinlerinde Hermesi elvah belirtilen, kadim Mısır bilgilerinde Thoth olarak bahsedilen, Antik Grek’te Hermes Trismegustus olarak belirtilen kişinin Hermes olduğu yaygın olarak kabul edilir.
Sözü edilen isimler bulundukları toplumu ve buna bağlı olarak gelişen düşünsel ortamı doğrudan etkilemişlerdir. Bu anlamda bir çok toplumda Hermes, başlangıç sözlerini söyleyen kişidir. Nitekim Hermes’e atfedilen metinlerde bilinen en eski ezoterik metinlerdir. Eski metinler olması tarihsel olarak metinlerin etki sahasını kuvvetlendirmektedir. Tarihsel olarak Hermes’e yönelik yapılan yorumlarda şu tip ortak noktalar tespit etmek mümkündür. Hermes bir Mısırlıdır ve Mısır uygarlığının baş mimarıdır. Bu Mısır uygarlığının kuruluşu büyük tufan’dan önce başlamış ve Mısır uygarlığı tufan sonrası açıkca ortaya çıkmıştır. Hermes’in yaşadığı dönemin tufan öncesi ve sonrası dönem olduğu hakkında hakkında anlaşmazlıklar olsa da Mısır uygarlığının kurucusu ve temel öğretilerinin oluşmasında katkı sağlayıcı olduğu konusunda genel bir kanı vardır.
Hermes’in kim olduğu, ne yaptığı hakkında çok farklı söz söylenmişse de onun içsel aydınlanma yolunda ki bir çok kişi tarafından rehber alındığı ve uygarlığın yaratılmasında yine rehber olarak kabul edildiği yadsınmaz gerçektir. Kişilere hem içsel bir hareketlilik sağlaması, hem de madde dünyasının organizasyonunu vurgulaması sebebiyle Hermetik metinler insan varlığının bütünsel gelişimini hedeflemektedir. Hermes’in orijinal yazılarının eski Mısır dilinde yazıldığı söylenmektedir. Kendisi her çevirinin büyük bir kayıp olduğunu belirterek Mısır dilinde kelimeyi oluşturan seslerin söylenen anlamda ilişkili tesirler yaratabileceğini söylemiş ve özellikle Grekçe’ye çevirmenin sözlerini anlaşılmaz hale getireceğini belirtmiştir. Hermes’in bu uyarısına rağmen günümüze ulaşan metinlerin tamamı çeviridir.
Hermes’ sözleri farklı iddiaları olan çeşitli gruplar tarafından farklı ifade edilse de bizce asıl anlamını, kişinin içsel varlığına ve insanların oluşturduğu toplumsal bütüne verdiği hız ve hareketlilikte bulacaktır. Hermes’in metinleri “aşağıdaki yukarıdakine benzer” prensibi ışığında hem varlığın içsel doğasına ve insanların oluşturduğu bütünsel yapıya uygundur. Metinler kişi ve toplumlara ruhsal gelişme fırsatları sunacak bilgiler içermektedir.
Hermetizm, Hermes’e atfedilen yazıların gösterdiği bütünsel anlayışın ismidir. Hermetik düşünce sadece Mısır ve Mısır dinini değil bütün insanlığı etkilemiştir.
Yeni Platonculuk, rönesans, reform hareketleri ve İslam’daki mistisizm düşüncesinin temelleri Hermetik metinlere dayanır. İslam anlatılarında ilk göğe çekilen peygamber olarak Hz. İdris kabul edilir. Göğe çekilmek göksel olanla bütünleşmek ve fiziki olarak da orada ve yerde var olmak anlamındadır. Üç kere yüce Hermes olarak Grek’lerin ortaya koyduğu Hermes aslında yerin, göğün ve geçişin simgesidir. Rönesans başlamasında Hermetik düşünceler etkin bir rol oynamasına karşın aydınlanma dönemi sonrası gelişen sanayi toplumunda Hermetik metinler safsata yığını olarak görülmüştür. Fakat günümüzde sadece maddesel yönünü geliştiren modern uygarlık , ruhsallığı ihmal etmiş ve iki kanadı olan insanlık kuşunun maddi kanadı gelişirken ruhsal kanadı cılız kalmıştır. Hermetik metinler maddesel ve ruhsal dengeler bütünü olması sebebiyle çağımız insanının es geçtiği bazı değerleri düşünmesine ve bazı değerlerdeki abartılardan kurtulmasına yardımcı olmaktadır. Çünkü Hermetik metinler ruhsal olana yaptığı vurgu kadar maddi olanın yetiştirilmesine de önemli vurgular yapmıştır. Bu anlamda insanlığın maddi ve ruhsal yönlerine bir bütün olarak tesir edebilme ve ona rehberlik yapabilme imkanına sahiptir.
HERMETİK METİNLERİN TARİHİ
Hermetika günümüze kadar bir çok farklı çevirisi ile gelmiştir. Hermes kendi yazdığı dilden yapılacak çevirilerin gizemli bağının koparılacağını ve sözünün etkisinin azalacağını vurgulamıştır. Buna rağmen Hermes metinlerinin farklı kültürler ve ortamlarda çevrilerek insanlara içsel dönüşüm yolunda rehber olmuştur. Araştırmacıların iddialarına göre Hermetika aslında kadim kutsal yazı ile yazılmıştır daha sonra eski Mısır dili ile kaynaşma olmuş ve Mısır diline dönüşmüştür. Bu metinler M.S. 3. Yüzyılda Theodosrus’un himayesinde ki zamanın İskenderiye Patriği olan Theophilus’un fermanı ile yazılan Mısırca tüm eserlerin yakılması ve Mısırca konuşanların öldürülmesiyle ortadan kalkmıştır. Bu baskı döneminden kaçan mistikler kadim yazı formu ve Mısırca yerine Grek alfabesini kullanarak bir çok teoloji kitabının yazıldığı Kopt dilini kullanmışlardır. Bu dil 17. Yüzyıla kadar yani bu dili bilen rahipler yaşadığı süre içinde var olmuştur. Günümüzde metinler eski Mısırca değil, Grekçe, Latince, Arapça ve Kopt dilindedir. Hermetik felsefe Mısır uygarlığının içine sinmiş bir şekilde yaşarken örgütlü bir dine dönüşen Güneş Tanrı dini, Hermetik düşüncenin rahipler arasında bir sır olarak yaşamasına sebep olmuştur. Bu anlayış piramitlerin birer inisiyasyon merkesi olarak çalışması ve bu inisiyasyonlardan yararlanan bir çok mistiğin yetişmesine olanak sağlamıştır. Hermetika günümüze Grekçe’ye çevrilmesi sayesinde ulaşabilmiştir. M.Ö. 3.yüzyılda bir çok astroloji metni Grekçe’ye çevrilmiştir. Bu zamanda Thoth’un yazıları da Grekçe de dolaşmaya başlamıştır. Hermes Trismegistus’a atfedilen eserler Grekçe’de hem bir kadim bilgiler ansiklopedisi hem de simya, astroloji,tıp botanik gibi pratik amaçlara yönelik bilgi kaynağı olarak kullanılmıştır. Hermes’in metinleri felsefi ve teknik olarak ikiye ayrılabilir; Felsefi kısmı, içsel dünya ve Tanrısallık hakkında bilgilerin işlendiği ; Corpus Hermeticum,Stobaeus Fragmanları, Viyana ve Nag Hammadi papirüsleri ve Logos Teleios isimleri ile bilinen ortak metinlerdir. Diğer metinler ise astroloji,simya, anatomi, tıp, botanikle ilgili bilgiler verir. Grekçe’ye oradan da Latince’ye çevrilen eserler 7. Yüzyıldan itibaren Arapça’ya çevrilerek İslam dünyasında önemli yer tutmaya başladı. İslam dünyasında Hermes İdris peygamberle ve mistik Enoch’la özdeşleştirildi. Grekçe’den Arapça’ya çevrilen eserler arasında şunlar sayılabilir; Hermese atfedilen, Kitabu’l Esrar. Majinin kurallarının belirtildiği Nevamis Hirmis. El Kindi’nin yazdığı Hermesin Grekçe çevirisi olan Risale fi ilm el-ketif. Arap yazarlarının Hermetik felsefeyi konu alan ve Hermetik etki taşıyan yapıtlardan birkaç örnek vermek gerekirse şunlar belirtilebilir. Farklı türde bitkiler yetiştirmek için yazılmış Kitab Esrar el-Kamer, Hermes’in deyişlerini içeren Adab ül-felasifa, Simya üzerine Hermetik biryapıt olan Muhammet ibn Umeyl Teymimi’nin Kitab şerh ül-suver’i. Büyü ve dua metinleri olan Kitab gayet ül-hakim. Arapça’da Hermes هيرميز (Hirmis, Hermes, Hurmus ya da İrmîs diye okunabilir) el-Farabî tarafından es-saîd el-cedd olarak açıklanmıştır, bunu Tanrı’nın yukarı yükselen / kutlu kulu olarak yorumlamak mümkündür. İbn Erfa’ Ra’s ise Hermes’i ebû’l-felâsifa yani filozofların babası diye anar. Arap hermetizminin, Yunan hermetizmiyle yakından ilgisini gösterense, Hermes’e yüklenen üç kat yücelik vasfıdır. Mısır’daki Thoth’tan Hermes’e geçmiş bir vasıftır, özetle Mısır’da ve Yunan’da Hermes’e “Hermes, Üç Kat Büyük Hermes” denir, bunun da Yunanca ifadesi Ἑρμῆς ὁ Τρισμέγιστος’tur (Hermes Trismegistos). Arap hermetizminde de çoğun el-muselles bi’l-hikme (hikmetle üç kere nimetlenen) ve el-muselles bi’n-ni’me (kendini nimetlerle üç kere doldurmuş olan) olarak adlandırılmıştır.
Arap hermetizminde bu üçleme “varlık, hikmet ve hayat” olarak da açıklanmıştır.

Sevgiyle Kalın

Birsen Sunguray

Kaynaklar
Hermesler Hermesi, Mahmut Erol Kılıç
Kybalion Yasaları, yedi kozmik yasa
www.hermetics.org
Onur Güven, Okült Astroloji Ders notları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir